Voor veel ouders voelt de online wereld van hun kind als een onbekend terrein. Games, chats, online vrienden… wat gebeurt daar eigenlijk allemaal? We gingen in gesprek met Maike Borst van de politie, die zich dagelijks bezighoudt met digitale veiligheid én zelf ook graag gamet. Haar boodschap is duidelijk: de online wereld is niet alleen spannend, maar biedt ook kansen, zolang ouders betrokken blijven.
Van straatagent tot digitale specialist
Maike werkt al jaren bij de politie en heeft zich ontwikkeld van straatagent tot specialist op het gebied van digitale veiligheid. “Ik ben ooit begonnen op straat, maar als nerd doorgegroeid,” vertelt ze. Inmiddels houdt ze zich bezig met de digitale wereld: hoe processen binnen de politie efficiënter en effectiever kunnen met behulp van digitale kennis. Dat is hard nodig, want vrijwel elk onderzoek heeft tegenwoordig een online component.
In haar eerdere rol als digitaal specialist hield ze zich bezig met online onderzoek, ook wel open source intelligence (OSINT) genoemd. Ze zocht naar digitale sporen op het internet via bijvoorbeeld sociale media, identificeerde personen of locaties en gaf workshops aan collega’s over hoe digitale sporen werken. Daarbij draait het volgens haar niet alleen om kennis, maar ook om samenwerking. “Je kunt niet alles zelf weten. Belangrijk is dan wie je kan helpen om aan het juiste antwoord te komen.”
Gaming: meer dan alleen een spel
Wat misschien verrast: Maike is zelf ook gamer. Ze speelt onder andere Call of Duty en doet dat vooral vanwege de sociale kant. “Hoe gek dat voor niet-gamers misschien klinkt, maar het is vooral de gezelligheid en samen een missie doen met elkaar.”
Die ervaring helpt haar ook in haar werk. Ze begrijpt beter wat jongeren aantrekt in videogames en online communities. Tegelijkertijd ziet ze ook de risico’s. “Ik zie kansen, maar ook de bedreigingen. En ik wil helpen om de wereld net weer een klein beetje beter te maken. Vooral voor de jonge kinderen.”
Volgens haar is een van de grootste misverstanden dat gamen per definitie slecht of gevaarlijk is. “Dat klopt gewoon niet.”
De online wereld van jongeren stopt nooit
Volgens Maike zijn jeugd en digitaal tegenwoordig onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar oudere generaties die werelden nog los zien, geldt dat voor jongeren niet meer. Hun sociale leven speelt zich voor een groot deel online af.
Dat heeft voordelen. Jongeren ontmoeten mensen uit andere steden of landen en ontwikkelen vaardigheden zoals samenwerken en taalgebruik. Maar er is ook een keerzijde. “Het pesten stopt niet meer als je thuis bent. Het gaat online gewoon door.”
In haar werk ziet Maike uiteenlopende problemen, van online groepsdruk tot ernstige zaken zoals grooming of het ronselen van jongeren voor criminele activiteiten. Ook algoritmes spelen een rol in wat jongeren te zien krijgen en hoe zij zich ontwikkelen. Wat het ingewikkeld maakt, is dat online contacten snel vertrouwd voelen. Iemand met wie je speelt, kan al snel als een vriend voelen. “Alleen zeggen dat ze niet met vreemden moeten praten, is dan niet genoeg.”
Waar ouders op moeten letten
Volgens Maike begint alles met interesse. Niet controleren, maar begrijpen wat je kind doet. “Snap hoe het werkt en vraag wat ze hebben gedaan of gebouwd.” Door die interesse krijgen ouders meer inzicht in de digitale wereld van hun kind en zien ze sneller waar risico’s zitten.
Let ook op signalen. Verandert gedrag of wordt een laptop ineens snel dichtgeklapt, dan kan er iets spelen. Zeker bij situaties zoals sexting of grooming is het belangrijk dat kinderen zich veilig voelen om te praten. “Deze daders zijn meesters in hoe ze te werk gaan. Zorg dat je kind weet dat alles verteld kan worden en veroordeel niet.”
Open communicatie is daarbij essentieel. Jongeren moeten het gevoel hebben dat ze gehoord worden, zonder direct oordeel.
Jongeren bereiken begint met aansluiten
In haar werk probeert Maike actief de verbinding met jongeren te maken, bijvoorbeeld via events of online initiatieven. “Je moet zijn waar de jongeren zijn,” zegt ze. Door bereikbaar en begripvol te zijn, ontstaat er ruimte voor gesprek.
Diezelfde aanpak werkt ook voor ouders. Je hoeft geen expert te zijn, maar het helpt wel als je probeert aan te sluiten bij de belevingswereld van je kind.
Speel mee, kijk mee, praat mee
Een van haar meest praktische tips is simpel: doe eens mee. “In plaats van een potje Monopoly of Hints, ga samen gamen. Fortnite, Roblox… ervaar het zelf.” Door samen te spelen of mee te kijken, ontstaat er vanzelf meer begrip én meer gesprek. “Zelf meedoen of meekijken en geïnteresseerd zijn, dat maakt het verschil.”
Gamen is volgens Maike leuk en uitdagend, maar vraagt ook begeleiding. “Fietsen ging ook niet vanzelf. Dat hebben ze geleerd. Dus begeleid ze en stel desnoods regels.”
Het mooiste aan haar werk
Wat haar werk zo bijzonder maakt, is dat ze echt verschil kan maken. “Je helpt slachtoffers, maar je kunt ook preventief iets doen waardoor er minder slachtoffers komen.”
Haar boodschap aan ouders is duidelijk: zie de online wereld niet alleen als iets negatiefs. Het is een plek waar kinderen leren, plezier maken en zich ontwikkelen. Maar net als in het verkeer hebben ze daarbij wel begeleiding nodig. Door betrokken te blijven, interesse te tonen en het gesprek open te houden, kunnen ouders hun kinderen helpen om veilig hun weg te vinden in de digitale wereld.