Voor veel ouders speelt een groot deel van het leven van hun kind zich af op plekken waar zij zelf niet dagelijks komen. In online communities, tijdens het gamen, op Discord, TikTok, Snapchat of Instagram. Maar voor jongeren zijn die plekken vaak net zo echt als het schoolplein, de sportclub of de straat. We gingen in gesprek met Thomas Vermeij, directeur van Epic Youth, over online jongerenwerk, de rol van videogames en wat ouders kunnen doen om beter aan te sluiten bij de digitale leefwereld van hun kind. Zijn boodschap: kijk niet alleen naar schermtijd of risico’s, maar probeer vooral te begrijpen wat je kind online doet en waarom dat belangrijk voor hem of haar is.
Jongerenwerk op de plekken waar jongeren zijn
Als directeur van Epic Youth houdt Thomas zich bezig met de inhoudelijke koers van de organisatie, samenwerkingen met gemeenten en partners, en de verdere ontwikkeling van online jongerenwerk. Dat online jongerenwerk draait om aansluiten bij jongeren in hun digitale leefwereld.
“Waar traditioneel jongerenwerk vaak zichtbaar is op straat, in buurthuizen of op school, gebeurt ons werk op Discord, Instagram, TikTok, Snapchat en in online activiteiten.” De plek is anders, maar de kern blijft hetzelfde: relatie opbouwen, signaleren, ondersteunen en kansen creëren.
Epic Youth werkt veel samen met gemeenten, vooral in de Randstad. De organisatie helpt om beter zicht te krijgen op wat er online leeft onder jongeren, bijvoorbeeld rond online groepsdruk, cyberpesten, exposing, polarisatie, digitale verleiding en trends rondom criminaliteit. Door online aanwezig te zijn, kunnen signalen eerder worden opgepikt en kunnen jongeren op een positieve manier worden bereikt.
Videogames als sociale ontmoetingsplek
Thomas is zelf ook gamer. Hij begon jong met consoles zoals de Sega, Nintendo 64 en PlayStation 1, en speelde games als Crash Bandicoot en Mario Kart. Inmiddels speelt hij van alles, en ook met zijn oudste dochter speelt hij videogames. Daardoor kijkt hij als professional én als ouder genuanceerd naar gamen.
“Ik denk niet dat gamen per definitie goed of slecht is; het gaat er vooral om hoe je het inzet, wat een kind speelt en hoe je als ouder betrokken blijft.” Voor jonge kinderen kan gamen volgens Thomas juist ook iets moois zijn: samen plezier maken, leren omgaan met regels, ontdekken en creëren. Tegelijk vraagt het begeleiding. Ouders hoeven niet alles te weten, maar het helpt enorm als ze meekijken en begrijpen wat hun kind speelt.
Samen gamen levert volgens Thomas ook waardevolle inzichten op. Je ziet waar je kind enthousiast van wordt, waar het onzeker over is en hoe het reageert op winnen of verliezen. Bovendien hoeft verbinding niet altijd te ontstaan uit een zwaar gesprek. Soms begint het gewoon met samen spelen.
De online wereld is onderdeel van hun sociale leven
Bij tieners lopen online en offline steeds meer door elkaar heen. Vriendschappen, status, conflicten, groepsdruk, humor, identiteit en zelfs verliefdheid spelen zich voor een groot deel ook online af. Videogames zijn daarin vaak meer dan ontspanning: ze zijn een sociale ontmoetingsplek.
“Jongeren zijn online vaak heel vaardig in gebruik, maar niet automatisch weerbaar in gedrag. Daar zit een belangrijk verschil.” Jongeren weten vaak precies hoe platforms werken, maar dat betekent niet automatisch dat ze goed kunnen omgaan met groepsdruk, online uitsluiting, haatreacties of grensoverschrijdend gedrag.
Voor sommige jongeren is de online wereld juist extra waardevol. Jongeren die zich eenzaam voelen, minder mobiel zijn of sociaal drempels ervaren, vinden online soms makkelijker contact. Ze kunnen op hun eigen tempo meedoen en zichzelf laten zien op een manier die offline lastiger voelt. Dat maakt de online wereld geen bijzaak, maar een plek waar jongeren leven, leren en relaties opbouwen.
Online communities serieus nemen
Veel jongeren ontmoeten elkaar via online communities zoals Discord. Voor ouders kan dat soms onoverzichtelijk voelen, maar voor jongeren zijn dit plekken waar ze praten, gamen, memes delen en samen plannen maken.
“Voor jongeren voelt het vaak als een eigen plek, waar ze minder het idee hebben dat volwassenen meekijken. Dat maakt zulke platforms aantrekkelijk en laagdrempelig, maar het vraagt ook om begeleiding. Niet door meteen te controleren, maar door te begrijpen waarom die plekken belangrijk zijn.”
Volgens Thomas kunnen ouders hierin veel leren van online jongerenwerk. Wie eerst probeert te begrijpen waar een kind zit, met wie het optrekt en wat het daar leuk aan vindt, krijgt vaak een veel beter gesprek dan wanneer het gesprek begint vanuit controle.
Meer dan schermtijd
Epic Youth organiseert naast gaming en online communities ook activiteiten zoals kookworkshops, zanglessen en creatieve programma’s. Dat is bewust, want jongeren passen niet in één hokje. Iemand die van gamen houdt, kan ook willen zingen, koken, ontwerpen of presenteren.
“De online wereld draait niet alleen om schermtijd, maar kan ook een ingang zijn naar talentontwikkeling, ontmoeting en nieuwe ervaringen.” Videogames en online platforms bieden volgens Thomas veel ontwikkelkansen. Jongeren leren samenwerken, communiceren, plannen, creatief denken en omgaan met tegenslagen.
Een mooi voorbeeld is een project in Waddinxveen, waar jongeren in Minecraft hun toekomstvisie voor de gemeente in 2040 bouwden. Daarin kwamen ideeën terug over duurzaamheid, groen, een jongerencentrum en zelfs een stadion. “Zo’n project laat zien dat Minecraft veel meer kan zijn dan alleen een spel. Het maakt participatie laagdrempelig en geeft jongeren een manier om hun ideeën zichtbaar te maken.”
Van waarschuwen naar begrijpen
Online veiligheid is een belangrijk thema binnen het werk van Epic Youth. Thomas ziet risico’s zoals cyberpesten, exposing, online shaming, sextingproblematiek, grooming, oplichting, groepsdruk en schadelijke trends. Ook kunnen online conflicten doorsijpelen naar de straat, en andersom.
Wat het ingewikkeld maakt, is dat volwassenen die dynamiek vaak pas zien als het al is geëscaleerd. Daarom is vroeg signaleren belangrijk. Maar alleen waarschuwen werkt volgens Thomas niet genoeg. “Wij geloven niet in alleen waarschuwen, maar vooral in relatie, gesprek en actualiteit.”
Jongeren luisteren eerder naar iemand die hun online wereld begrijpt dan naar iemand die er alleen van een afstand iets van vindt. Dat geldt ook thuis. Echte interesse werkt vaak beter dan controle.
Van controle naar interesse
Veel ouders vinden het lastig om zicht te krijgen op wat hun kind online doet. Thomas adviseert om klein en oprecht te beginnen. “Vraag niet alleen hoeveel tijd je kind online zit, maar vooral wat het daar doet. Laat iets uitleggen. Kijk eens mee. Vraag welke videogame leuk is, wie erbij horen en wat populair is.”
“Aansluiting begint niet bij technische kennis, maar bij oprechte interesse.” Door open vragen te stellen en niet te snel te oordelen, nodig je je kind uit om te vertellen. Bijvoorbeeld: “Wat vind je daar leuk aan?”, “Maak je daar ook wel eens iets vervelends mee?” of “Wat doen jullie als iemand over een grens gaat?”
Het helpt ook om afspraken samen te maken in plaats van alleen op te leggen. Dan voelt het minder als toezicht en meer als samenwerken.
Niet alleen begrenzen, maar aansluiten
Wat Thomas ouders van gamende kinderen vooral wil meegeven, is dat gamen en de online wereld niet alleen iets zijn om bang voor te zijn. “Natuurlijk zijn er risico’s, en die moet je serieus nemen. Maar er zitten ook kansen in: plezier, contact, talentontwikkeling, creativiteit en sociale verbinding.”
Zijn hoop is dat ouders niet alleen leren begrenzen, maar vooral ook leren aansluiten. “Want juist daar begint vaak de echte invloed.” Door nieuwsgierig te blijven, mee te kijken en het gesprek open te houden, help je je kind om bewuster en met meer vertrouwen zijn of haar weg te vinden in de digitale wereld.